Genel Bilgilendirme Uyarısı: Bu içerik teknoloji geliştirme bölgesi (teknokent) vergi istisnaları hakkında genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; belirli bir mükellefe veya somut bir olaya yönelik vergi/hukuk danışmanlığı yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama esasları zamanla değişebileceğinden, somut durumunuza uygulanacak kesin sonuç için bir Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM), Yeminli Mali Müşavir (YMM) veya bağlı bulunduğunuz teknokent yönetimine danışmanız önerilir.
Yazılım geliştiren, Ar-Ge yapan veya tasarım odaklı çalışan bir şirketseniz, ofisinizi bir "teknoloji geliştirme bölgesi" (halk arasında teknokent veya teknopark olarak bilinir) içine taşımanın hatırı sayılır bir vergi avantajı sağlayabileceğini biliyor muydunuz? 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu, bu bölgelerde faaliyet gösteren şirketlere gelir/kurumlar vergisinden KDV'ye, damga vergisinden personel ücretlerine kadar uzanan geniş bir istisna paketi sunuyor. Bu yazıda teknokent vergi istisnalarının kapsamını, şartlarını ve süresini bir arada ele alıyoruz.
Kısaca
- 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında, teknokentlerde faaliyet gösteren mükelleflerin münhasıran bu bölgedeki yazılım, tasarım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde ettikleri kazançları gelir/kurumlar vergisinden istisnadır.
- İkincil kaynaklara göre bu kazanç istisnası 31 Aralık 2028 tarihine kadar uygulanacak şekilde düzenlenmiştir.
- Bölgede üretilen belirli yazılım türlerinin (sistem yönetimi, veri yönetimi, iş uygulamaları, sektörel, internet, oyun, mobil, askeri komuta kontrol uygulama yazılımı) teslim ve hizmetleri KDV'den istisnadır (3065 sayılı KDVK geçici 20/1. madde).
- Ar-Ge, tasarım ve destek personelinin ücretlerine ilişkin gelir vergisi belirli bir tarihe kadar terkin ediliyor (indiriliyor); bu ücretlere ait kâğıtların brüt asgari ücretin 40 katını aşmayan kısmı damga vergisinden istisna.
- Gayrimaddi hakların (yazılımın) istisnadan yararlanabilmesi için Ar-Ge faaliyeti sonucu elde edilmiş ve ilgili mevzuat çerçevesinde tescil/kayıt/bildirim yapılmış olması şartı aranır.
- Üniversitelere bağlı teknokentler de aynı istisna rejimine tabidir.
Teknokent Vergi İstisnası Nedir?
Teknoloji Geliştirme Bölgeleri, üniversiteler, araştırma kurumları ve sanayi kuruluşlarının Ar-Ge, yazılım ve tasarım faaliyetlerini bir arada yürütebilmesi için 4691 sayılı Kanun'la oluşturulan özel statülü alanlardır. Bu bölgelerde faaliyet gösteren gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, münhasıran bu bölgedeki yazılım, tasarım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde ettikleri kazançları, kanunda belirlenen bir tarihe kadar gelir ve kurumlar vergisinden istisna tutuluyor. "Münhasıran" ifadesi önemli: istisna, sadece bölge içindeki nitelikli faaliyetten doğan kazancı kapsıyor; şirketin bölge dışındaki veya niteliksiz faaliyetlerinden elde ettiği kazanç bu istisnanın dışında kalıyor.
İstisna Ne Zamana Kadar Geçerli?
İkincil kaynaklara göre, teknokentte üretilen kazançlara ilişkin gelir/kurumlar vergisi istisnası 31 Aralık 2028 tarihine kadar uygulanacak şekilde düzenlenmiştir. Aynı şekilde, personel ücretlerine ilişkin gelir vergisi terkini de aynı tarihe kadar geçerli. Bu tür süreli teşviklerde sona erme tarihi zaman zaman kanun değişiklikleriyle uzatılabildiğinden, uzun vadeli yatırım/kuruluş kararlarında güncel durumun ilgili teknokent yönetiminden veya bir SMMM/YMM'den teyit edilmesi önerilir.
Gayrimaddi Haklar Açısından Şart
Kazancın; yazılım, patent gibi gayrimaddi hakların satılması, devri veya kiralanmasından elde edilmesi hâlinde, istisnadan yararlanabilmek için bu hakların Ar-Ge faaliyetleri sonucunda elde edilmiş olması ve ilgili mevzuat çerçevesinde tescil veya kayıt ettirilmesi ya da bildirilmesi şartı aranıyor. Yani bölgede geliştirilen ama patentlenmemiş/tescil edilmemiş bir gayrimaddi hakkın devrinden elde edilen kazanç, bu şart sağlanmadan istisna kapsamına giremiyor.
KDV İstisnası: Hangi Yazılımlar Kapsamda?
Teknokent istisnaları yalnızca gelir/kurumlar vergisiyle sınırlı değil. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun geçici 20/1. maddesi uyarınca, teknoloji geliştirme bölgesinde ve ihtisas teknoloji geliştirme bölgesinde faaliyette bulunan girişimcilerin, kazancı gelir/kurumlar vergisinden istisna olduğu süre boyunca, münhasıran bu bölgelerde ürettikleri belirli türdeki yazılımların teslim ve hizmetleri KDV'den istisna:
- Sistem yönetimi yazılımı
- Veri yönetimi yazılımı
- İş uygulamaları yazılımı
- Sektörel yazılım
- İnternet, oyun ve mobil uygulama yazılımı
- Askeri komuta kontrol uygulama yazılımı
Bu istisnanın kapsamına ilişkin dikkat çekici bir nokta: bölgede üretilen yazılımın farklı kişilere satılması ya da satışın CD veya elektronik ortamda yapılması, istisna uygulanmasına engel değil. Ayrıca, üretilen yazılımın fikri mülkiyet hakkının bölgedeki mükellefte kalması koşuluyla, zaman içinde farklı kişilere satılması veya yazılımın sanal ortamda paylaşımının sağlanması hâllerinde de KDV istisnası uygulanmaya devam ediyor. Üniversitelere bağlı teknokentler de bu kapsamda Teknoloji Geliştirme Bölgesi olarak değerlendiriliyor.
Personel Ücretlerinde Gelir Vergisi Terkini ve Damga Vergisi İstisnası
Teknokentin sunduğu bir diğer önemli avantaj, çalışan maliyetlerine ilişkin. İkincil kaynaklara göre, bölgede çalışan Ar-Ge, tasarım ve destek personelinin bu görevleriyle ilgili ücretleri üzerinden, asgari geçim indirimi uygulandıktan sonra hesaplanan gelir vergisi, verilecek muhtasar beyanname üzerinden tahakkuk eden vergiden indirilmek suretiyle terkin ediliyor — pratikte bu, işveren tarafından kesilen gelir vergisi stopajının önemli bir kısmının devlet tarafından üstlenildiği anlamına geliyor.
Ayrıca, bu kapsamdaki ücretlere ilişkin düzenlenen kâğıtların (örneğin ücret bordrolarının), brüt asgari ücretin kırk katını aşmayan kısmı damga vergisinden istisna tutuluyor. Genel damga vergisi oran ve tutarları hakkında bilgi için damga vergisi oranları sayfamıza da bakabilirsiniz.
| İstisna Türü | Kapsam | Dayanak |
|---|---|---|
| Gelir/kurumlar vergisi istisnası | Bölgedeki yazılım, tasarım, Ar-Ge faaliyetlerinden elde edilen kazanç (münhasıran) | 4691 sayılı Kanun |
| KDV istisnası | Belirli türdeki yazılımların (sistem yönetimi, veri yönetimi, iş uygulamaları, sektörel, internet, oyun, mobil, askeri komuta kontrol) teslim ve hizmetleri | 3065 sayılı KDVK geçici 20/1. madde |
| Gelir vergisi stopaj terkini | Ar-Ge, tasarım ve destek personeli ücretleri | 4691 sayılı Kanun |
| Damga vergisi istisnası | Bu kapsamdaki ücretlere ilişkin kağıtların brüt asgari ücretin 40 katını aşmayan kısmı | 4691 sayılı Kanun |
Teknokent İstisnası ile Serbest Bölge İstisnası Karıştırılmamalı
Teknokent istisnasını, sitemizde daha önce ele aldığımız serbest bölge kazanç istisnasıyla karıştırmamak gerekiyor. İkisi de "bölgeye özgü" bir vergi avantajı sunsa da, kanuni dayanakları, kapsamları ve şartları tamamen farklı: serbest bölge istisnası 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu'na dayanırken, teknokent istisnası 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu'na dayanıyor. Bir şirketin her iki bölgede de faaliyeti varsa, her bölge için ayrı ayrı ve kendi mevzuatına göre değerlendirme yapılması gerekiyor.
Kimler Yararlanabilir?
İstisnadan, ilgili Teknoloji Geliştirme Bölgesi'nde fiilen faaliyet gösteren ve kazancını münhasıran bu bölgedeki yazılım, tasarım veya Ar-Ge faaliyetinden elde eden gelir/kurumlar vergisi mükellefleri yararlanabiliyor. Yeni bir şirket kurup teknokent içinde faaliyete başlamayı planlayanlar için, kuruluş sürecindeki genel vergisel yükümlülükler hakkında şirket kuruluşunda vergisel yükümlülükler yazımız da faydalı olabilir. Ar-Ge ve tasarım merkezi teşvikleri gibi teknokent dışındaki benzer destekler için ise devlet teşvikleri ve yatırım destekleri sayfamıza bakabilirsiniz.
Sonuç
Teknoloji geliştirme bölgelerinde faaliyet göstermek, yazılım/Ar-Ge/tasarım odaklı şirketler için tek bir teşvikten değil, gelir/kurumlar vergisinden KDV'ye, personel maliyetlerinden damga vergisine kadar uzanan bütüncül bir vergi avantajı paketinden yararlanmak anlamına geliyor. Ancak bu avantajların her biri kendi şartlarını taşıyor — özellikle "münhasıran bölgedeki faaliyetten elde edilen kazanç" ve gayrimaddi haklarda tescil/kayıt şartı, uygulamada dikkatle takip edilmesi gereken noktalar. İstisnaların 2028 sonuna kadar sınırlı olması da, bu bölgede faaliyet göstermeyi planlayan şirketlerin orta-uzun vadeli planlamalarında göz önünde bulundurması gereken bir husus.
Sık Sorulan Sorular
Teknokent (Teknoloji Geliştirme Bölgesi) vergi istisnası nedir?
4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında, bölgede faaliyet gösteren mükelleflerin münhasıran bu bölgedeki yazılım, tasarım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde ettikleri kazançları, belirli bir tarihe kadar gelir ve kurumlar vergisinden istisna tutan bir teşviktir.
Teknokent vergi istisnası ne zamana kadar geçerli?
İkincil kaynaklara göre kazanç istisnası 31 Aralık 2028 tarihine kadar uygulanacak şekilde düzenlenmiştir; bu tarihe kesin teyit için ilgili teknokent yönetimi veya bir SMMM/YMM ile görüşülmesi önerilir.
Teknokentte üretilen yazılımın KDV'den istisna olması için hangi şart aranır?
3065 sayılı KDV Kanunu'nun geçici 20/1. maddesi uyarınca, teknoloji geliştirme bölgesinde üretilen ve sistem yönetimi, veri yönetimi, iş uygulamaları, sektörel, internet, oyun, mobil veya askeri komuta kontrol uygulama yazılımı niteliğindeki teslim ve hizmetler KDV'den istisnadır. Yazılımın farklı kişilere satılması veya CD/elektronik ortamda satılması istisnayı bozmaz.
Teknokentte çalışan personelin ücretleri vergiden muaf mı?
Ar-Ge, tasarım ve destek personelinin bölgedeki görevleriyle ilgili ücretleri üzerinden hesaplanan gelir vergisi, belirli bir tarihe kadar muhtasar beyanname üzerinden tahakkuk eden vergiden terkin edilmektedir (indirilmektedir); ayrıca bu ücretlere ilişkin kâğıtların brüt asgari ücretin kırk katını aşmayan kısmı damga vergisinden istisnadır.
Üniversitelere bağlı teknoparklar da bu istisnadan yararlanır mı?
Evet, üniversitelere bağlı teknokentler de 4691 sayılı Kanun kapsamında Teknoloji Geliştirme Bölgesi olarak değerlendirilir ve aynı istisna rejimine tabidir.
Teknokent istisnası ile serbest bölge istisnası aynı şey mi?
Hayır. Serbest bölge istisnası 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu'na, teknokent istisnası ise 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu'na dayanır; farklı kanuni dayanakları, farklı kapsam ve şartları olan iki ayrı teşvik rejimidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumlar için bir SMMM/YMM'e danışılması önerilir.