Şirket Kuruluşunda Vergisel Yükümlülükler (A.Ş./Ltd. Şti.) — 2026 Güncel Rehber

← Mevzuat listesine dön

Diyelim ki Mehmet Bey, yıllardır serbest çalışan bir yazılım geliştiricisi ve büyüyen iş hacmini kurumsallaştırmak için bir limited şirket kuruyor. Tescil tamamlanınca "artık resmen bir şirketim var" diye düşünüyor — ama asıl soru tam da burada başlıyor: tescilden sonra vergi dairesiyle ilişkisi nasıl işleyecek, hangi bildirimleri hangi süre içinde yapacak, defterlerini kim tasdik edecek, e-Fatura'ya geçmesi gerekiyor mu, ilk yıl nasıl bir vergi takvimiyle karşılaşacak?

Bu yazı, Mehmet Bey gibi yeni bir A.Ş. veya Ltd. Şti. kuran/kurmayı planlayan girişimcilerin, ticaret siciline tescilden SONRA vergi dairesi ve Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) nezdinde karşılaşacağı vergisel yükümlülükleri 2026 yılı güncel had/tutar/ceza rakamlarıyla tek kaynakta topluyor. Şirketin kendisinin nasıl kurulacağı (sözleşme, sermaye taahhüdü, tescil başvurusu gibi adımlar) bu yazının kapsamı dışındadır; bu konuda şirket kuruluş süreci, limited şirket kuruluşu adım adım rehberi ve anonim şirket sermaye şartları sayfalarına bakılabilir.

Konu sekiz başlıkta ele alınıyor: işe başlama bildirimi, yasal defter tasdiki, e-Fatura/e-Arşiv/e-Defter zorunluluğu, geçici vergi ve kurumlar vergisi takvimi, KDV mükellefiyeti, damga vergisi, MUHSGK ve 2026 güncel had-tutar-ceza özeti. Sonunda tüm yükümlülükleri tek bakışta gösteren bir takvim/checklist tablosu ve sık sorulan sorular yer alıyor.

1. İşe Başlama Bildirimi ve Vergi Kimlik Numarası Süreci

Genel kural (VUK md. 153, 168) nettir: vergiye tabi ticaret/sanat erbabı, serbest meslek erbabı, kurumlar vergisi mükellefleri ve kollektif/adi şirket ortakları ile komandit şirketlerin komandite ortakları, işe başlama tarihinden itibaren 10 gün içinde işe başlama bildirimini bağlı bulundukları vergi dairesine vermek zorundadır. Süresinde bildirilmemesi birinci derece usulsüzlük cezası riski doğurur.

Sermaye Şirketlerinde Ayrıca Bildirim Gerekir mi?

Mehmet Bey'inki gibi sermaye şirketleri için bu 10 günlük koşu ayrıca yaşanmıyor. A.Ş., Ltd. Şti. ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler ticaret sicili müdürlüğüne tescil başvurusunda bulunduğunda, kuruluş bilgileri elektronik ortamda vergi dairesine aktarılır; bu mükelleflerin genel uygulamada ayrıca "İşe Başlama Bildirimi" vermesine gerek kalmamaktadır (546 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, MERSİS-GİB veri entegrasyonu). Vergi dairesi bu bilgilerle elektronik yoklama yapar, mükellefiyeti tesis eder ve vergi kimlik numarasını/vergi levhasını oluşturur.

Vergi Levhası ve e-Tebligat

Kurumlar vergisi mükellefi olarak yıl içinde işe başlayanlar, vergi levhalarını mükellefiyet tesisinden itibaren 1 ay içinde almak/elektronik ortamda oluşturmakla yükümlüdür.

Ayrıca tüzel kişi mükelleflerin elektronik tebligat sistemine dahil olması zorunludur. Uygulamada, yeni mükellefiyet tesis ettiren kurumlar vergisi mükelleflerinin işe başlama tarihinden itibaren genellikle 15 gün içinde e-Tebligat talep bildiriminde bulunduğu görülmektedir; bu sürenin dayanağı olan tebliğ hükmü (muhtemelen 456 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği) bu çalışma kapsamında madde numarasıyla ayrıca teyit edilememiştir. Kesin süreyi vergi dairesinden veya SMMM/YMM'den teyit etmekle birlikte, ihtiyati olarak en geç 15 gün içinde başvuruda bulunmak önerilir.

2. Yasal Defter Tasdiki: Kuruluşta Ticaret Sicili, Sonraki Yıllarda Noter

Türk Ticaret Kanunu (TTK) md. 64 ve VUK, hangi defterlerin tutulup tasdik ettirileceğini belirler: yevmiye defteri, defter-i kebir (büyük defter) ve envanter defteri her iki şirket türü için zorunludur. A.Ş.'lerde ayrıca pay defteri, yönetim kurulu karar defteri, genel kurul toplantı ve müzakere defteri; Ltd. Şti.'lerde pay defteri ve (varsa) müdürler kurulu karar defteri/genel kurul toplantı ve müzakere defteri tutulmalıdır.

Çoğu yeni şirket sahibinin şaşırdığı bir ayrıntı: normalde ticari defterlerin açılış onayını noter yapar. Ancak A.Ş., Ltd. Şti. ve kooperatiflerin KURULUŞ aşamasında defterlerin açılış onayı, şirket merkezinin bulunduğu ticaret sicili müdürlüğü tarafından yapılır — genellikle tescille eş zamanlı. İzleyen faaliyet dönemlerinde yevmiye ve envanter defterinin açılış onayı, kullanılacağı dönemden önceki ayın sonuna kadar (takvim yılı hesap döneminde Aralık ayı sonuna kadar) noterce yaptırılır; yevmiye defterinin kapanış onayı izleyen hesap döneminin Haziran ayı sonuna kadar yapılır (TTK md. 64/3). e-Defter kapsamındaki mükellefler için kağıt tasdiki uygulanmaz; e-Defter GİB ve Ticaret Bakanlığı'nın onayladığı formatta oluşturulup GİB sistemine yüklenir (berat alınır).

Bu formalitenin ihmali hafif bir bedel değildir: VUK md. 352/II-8 uyarınca tasdik ettirilmeyen defter birinci derece usulsüzlük cezası (2026'da sermaye şirketleri için 35.000 TL), sürenin bitiminden 1 ay içinde tasdik ettirilirse ikinci derece usulsüzlük cezası (17.000 TL) riski doğurur (588 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği). Daha büyük risk ise şudur: tasdiksiz defterlerin "hiç tutulmamış" sayılması hâlinde VUK md. 30 uyarınca re'sen takdir riski ve KDV indirimlerinin reddi gibi çok daha ağır dolaylı sonuçlar doğabilir.

3. e-Fatura, e-Arşiv Fatura ve e-Defter Zorunluluğu Kimleri Kapsar?

Genel eşik (509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği IV.1.4/IV.1.5): 2025 hesap döneminde brüt satış hasılatı 3.000.000 TL ve üzeri olan mükellefler 1 Temmuz 2026'ya kadar e-Fatura/e-Arşiv Fatura'ya geçmek zorundadır. Bunun yanında, cironuza bakılmaksızın sizi etkileyebilecek iki ayrı sektörel grup daha var — bu ikisinin birbirine karıştırılmaması önemli:

• Grup 1 (ciro şartsız, 3 ay kuralı var): e-ticarette aracı hizmet sağlayıcıları, internet ortamında ilan yayınlayanlar, internet reklamcılığı hizmet aracıları, sebze-meyve komisyoncu/tüccarları — işe başlama tarihinden itibaren 3 ay içinde geçiş zorunludur (Tebliğ IV.1.5/c, IV.2.4.2).
• Grup 2 (yalnızca 500.000 TL ciro eşiği, 3 ay kuralı yok): gayrimenkul ve/veya motorlu taşıt alım-satım-kiralamasına bizzat aracılık edenler (emlak komisyoncuları, galericiler — Tebliğ IV.1.4/a-7); zorunluluk yalnızca ciro eşiğine ulaşınca doğar.

Örneğin ilan yayınlanan bir gayrimenkul internet platformu Grup 1'e girer ve cirosu ne olursa olsun 3 ay içinde e-Fatura'ya geçmelidir; buna karşılık bizzat alım-satıma aracılık eden fiziksel bir emlak ofisi Grup 2'ye girer ve cirosu 500.000 TL'ye ulaşmadıkça otomatik olarak 3 ay içinde e-Fatura'ya geçmek zorunda değildir.

Kuruluş yılında "önceki hesap dönemi" cirosu bulunmadığından, yeni kurulan bir şirket salt ciro kriteriyle otomatik olarak e-Fatura kapsamına girmez; yükümlülük faaliyet konusuna (Grup 1) veya cironun 500.000 TL'yi geçmesine (Grup 2) bağlıdır. Tam bölünme/birleşme/tür değişikliği yoluyla kurulan tüzel kişiler ile ferdi işletmenin sermaye şirketine dönüşmesi hâlinde geçiş süresi "tescili izleyen ayın başından itibaren 3 ayı geçemez" (Tebliğ IV.1.4/e, g). e-Fatura mükellefiyeti olanlar aynı zamanda e-Defter tutmak zorundadır; Başkanlık, riskli/uyum düzeyi düşük mükellef gruplarına ciro şartı aranmaksızın en az 3 aylık hazırlık süresiyle e-Fatura/e-Defter zorunluluğu getirebilir (Tebliğ IV.1.4/h).

4. Geçici Vergi ve Yıllık Kurumlar Vergisi Beyanname Takvimi

Takvim yılını hesap dönemi olarak kullanan kurumlar vergisi mükellefleri için yılda 4 geçici vergi dönemi vardır (KVK md. 32); beyanname üç aylık dönemi izleyen ikinci ayın 17'nci günü saat 23.59'a kadar verilir, ödeme de aynı süre içinde yapılır.

Yıllık kurumlar vergisi beyannamesi, hesap dönemi takvim yılı olan mükellefler için izleyen yılın Nisan ayı içinde (2026 için 1-30 Nisan 2026) elektronik ortamda verilir; yıl içinde ödenen geçici vergiler bu beyanname üzerinden mahsup edilir. Bazı ikincil kaynaklara göre GİB'in 2026/1. dönemden itibaren geçici vergi beyanname formatında güncelleme yaptığı, asgari kurumlar vergisi hesaplamalarına ilişkin yeni tablolar eklenmiş olabileceği bildirilmektedir; bu bilgi resmi bir GİB duyurusunun birincil metniyle doğrulanamamıştır, bu nedenle kesin bir teknik detay olarak sunulmamaktadır — beyanname öncesinde Beyanname Düzenleme Programı'nın (BDP) güncel sürümünü kullanmak ve değişiklikleri mali müşavir/YMM aracılığıyla teyit etmek önerilir.

Şirket, tescil tarihinden hesap döneminin sonuna kadar olan kıst (kesik) dönem için beyan yükümlüsüdür. Mehmet Bey'in şirketi Eylül 2026'da kurulmuş olsaydı, ilk geçici vergi dönemi tescilden Eylül sonuna kadarki süreyi kapsar ve 17 Kasım 2026'da beyan edilirdi; ilk yıllık beyanname ise Nisan 2027'de, tescil – 31 Aralık 2026 arası kıst dönem için verilirdi.

7524 sayılı Kanun'la eklenen KVK md. 32/C, kanunun lafzına göre yurt içi asgari kurumlar vergisini "ilk defa faaliyete başlayan kurumlar hakkında, faaliyete başlanılan hesap döneminden itibaren üç hesap dönemi boyunca" uygulamaz (örn. 2025'te kurulan şirket 2025-2026-2027'de asgari kurumlar vergisi hesaplamaz). Genel kabul gören yoruma göre, devir, tam/kısmi bölünme, tür değişikliği yoluyla kurulan şirketler bu istisna kapsamında "ilk defa faaliyete geçen şirket" sayılmadığından istisnadan yararlanamayacakları değerlendirilmektedir; somut olayda kesin sonuç için vergi dairesine/YMM'e danışılması önerilir.

5. KDV Mükellefiyetinin Otomatik Tesisi ve Beyan Süreleri

KDV mükellefiyeti ayrı bir başvuru gerektirmez; işe başlama bildirimi/tescil ile birlikte vergi dairesince otomatik tesis edilir (mal teslimi/hizmet ifası yapan her ticari işletme KDV mükellefidir — KDVK md. 1). Genel kural aylık vergilendirme dönemidir (KDVK md. 39); beyanname izleyen ayın 28'inci günü saat 23.59'a kadar elektronik ortamda (KDV-1) verilir, ödeme de aynı süre içinde yapılır (2026'da bazı aylar için GİB süre uzatımı yapabilir; güncel duyurular takip edilmelidir). Yeni mükellefiyette ilk dönem de kıst esaslıdır: ayın ortasında (örn. 13'ünde) tescil edilen bir şirketin ilk KDV dönemi tescilden ayın sonuna kadarki süreyi kapsar ve normal süresinde (izleyen ayın 28'i) beyan edilir.

6. Damga Vergisi: Kuruluş Sözleşmesinde İstisna, Sonraki İşlemlerde Yükümlülük

Şirket kuruluşuyla ilgili en sık yanlış bilinen konulardan biri damga vergisidir. 6728 sayılı Kanun'un 29. maddesiyle değişik 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'na ekli (2) sayılı tablo, IV/16 fıkrası uyarınca, anonim, eshamlı komandit ve limited şirketler ile yatırım fonlarının KURULUŞLARINA, pay devirlerine, sermaye artırımlarına ve süre uzatımlarına ilişkin düzenlenen kağıtlar damga vergisinden istisnadır (60 Seri No.lu Damga Vergisi Kanunu Genel Tebliği, yürürlük: 9 Ağustos 2016). Kuruluş ve sermaye artırımı işlemleri zaten harçtan istisnaydı; 6728 sayılı Kanun'un yeniliği özellikle pay devirlerinin de istisna kapsamına alınmasıdır. İstisnanın kaldırıldığına dair bir mevzuat değişikliğine rastlanmamıştır; 2026 itibarıyla halen yürürlükte olduğu değerlendirilmektedir. Pratik sonuç: şirket ana sözleşmesi ve sermaye taahhütnamesi damga vergisine tabi tutulmamaktadır — kuruluş maliyetlerini önemli ölçüde azaltan bir düzenlemedir.

Faaliyete geçtikten sonra durum değişir: ticari sözleşmeler, ücret bordroları, kira sözleşmeleri gibi kağıtlar genel hükümlere göre damga vergisine tabidir — ticari sözleşmelerde binde 9,48, kira sözleşmelerinde binde 1,89, ücret bordrolarında binde 7,59 (nispi oranlar); 2026 için her bir kağıttan alınacak damga vergisi üst sınırı 29.115.961,10 TL'dir. Kağıt bazında maktu tutarlar 71 Seri No.lu Damga Vergisi Kanunu Genel Tebliği (31 Aralık 2025, 33124 sayılı 5. Mükerrer RG) ile 2026 için güncellenmiştir; bu rakamların ayrıca doğrulanmamış olduğu ve yayın öncesi resmi tebliğ metninden teyit edilmesinin önerildiği belirtilmelidir. Beyan edilmeyen/eksik ödenen damga vergisi için kağıt başına 70 TL özel usulsüzlük cezası riski bulunur (588 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği).

7. Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi (MUHSGK) Ne Zaman Başlar?

Çalışan istihdam eden (ya da stopaja tabi ödeme yapan, örn. kira, serbest meslek ödemesi) şirketler için GVK md. 94 kapsamındaki stopajlar ile SGK'ya bildirilen sigortalı hizmet bilgileri, tek bir birleşik beyanname olan MUHSGK ile beyan edilir. Genel kural aylık dönemler halinde izleyen ayın 26'ncı günü saat 23.59'a kadar verilmesidir; çalışanı olmayan ve istisnası da bulunmayan (10'dan az işçi çalıştıran, gelir vergisi tevkifatı yapmayan) bazı işverenler için üçer aylık dönemler halinde (Ocak, Nisan, Temmuz, Ekim aylarının 26'sına kadar) verilebilir.

Hiç çalışanı olmayan ve o dönemde herhangi bir stopaj yapılmamış şirketler için o dönem MUHSGK verme zorunluluğu yoktur. Ancak çalışan olmasa bile kira stopajı gibi bir kesinti varsa yine de beyanname vermek gerekir; ilk çalışanın işe alınmasıyla SGK işyeri tescili ile birlikte MUHSGK yükümlülüğü kendiliğinden başlar.

8. 2026 Güncel Had, Tutar ve Ceza Özeti

2026 yılı için yeniden değerleme oranı %25,49 olup güncellenen tutarlar 1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüktedir (588 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, RG 31.12.2025, 33124 sayılı 5. Mükerrer).

Seçme özel usulsüzlük cezaları (2026): fatura/e-belge düzenlememe/almama tespit başına 17.000 TL'den az olmamak üzere belge tutarının belirli yüzdesi (yıllık üst sınır 17.000.000 TL); nihai tüketicinin belge almadığının tespitinde belge başına 8.700 TL; fatura düzenleme haddi 12.000 TL; şüpheli alacak asgari tutarı 25.000 TL; damga vergisi kağıt başına 70 TL. e-Fatura/e-Arşiv geçiş eşiği (2025 cirosu 3.000.000 TL ve üzeri) için son tarih 1 Temmuz 2026'dır.

Asgari sermaye tutarları da (TTK'ya dayalı, 2024'ten bu yana yürürlükte) yeni kuruluşlarda doğrudan uygulanır: A.Ş. için 250.000 TL (kayıtlı sermaye sisteminde başlangıç sermayesi 500.000 TL), Ltd. Şti. için 50.000 TL. Mevcut (eski) şirketler bu tutarlara 31.12.2026'ya kadar uyum sağlamak zorundadır; yeni kurulan şirketler ise kuruluş anından itibaren doğrudan bu tutarlara tabidir.

Şirket Kuruluşu Sonrası Vergisel Yükümlülük Takvimi (Özet Tablo)

Yukarıdaki sekiz başlığı tek bakışta görmek isteyenler için, tüm yükümlülükleri, yasal dayanaklarını, sürelerini ve kimleri ilgilendirdiğini özetleyen bir checklist:

Sık Sorulan Sorular

1. Şirket kurulduktan sonra vergi dairesinde ilk yapılması gereken nedir?

A.Ş. ve Ltd. Şti. gibi sermaye şirketlerinde ticaret siciline tescille birlikte kuruluş bilgileri elektronik ortamda vergi dairesine iletilir; genel uygulamada ayrıca "İşe Başlama Bildirimi" verilmesine gerek kalmaz, vergi dairesi elektronik yoklamayla mükellefiyeti tesis eder.

2. e-Tebligat başvurusu için süre ne kadardır?

Uygulamada genellikle işe başlama tarihinden itibaren 15 gün içinde başvurulduğu görülmektedir; ancak bu sürenin dayanağı bu çalışma kapsamında birebir teyit edilememiştir. Kesin süre için vergi dairesine veya bir SMMM/YMM'ye danışılması önerilir.

3. Yeni kurulan şirketler ilk yıl e-Fatura'ya geçmek zorunda mı?

Kuruluş yılında önceki dönem cirosu bulunmadığından otomatik olarak girilmez. Ancak faaliyet konusu ciro şartsız zorunluluk kapsamındaki sektörlerdense (Grup 1) işe başlamadan itibaren 3 ay içinde; gayrimenkul/motorlu taşıt aracılığı gibi yalnızca ciro eşiğine (Grup 2, 500.000 TL) tabi sektörlerdeyse eşik aşıldığında yükümlülük doğar.

4. Yeni kurulan bir şirketin ilk geçici vergi ve kurumlar vergisi beyannamesi ne zaman verilir?

Şirket, tescil/işe başlama tarihinden hesap döneminin sonuna kadar olan kıst (kesik) dönem için beyan yapar. Örneğin Eylül 2026'da kurulan bir şirketin ilk geçici vergi dönemi Eylül sonuna kadarki süreyi kapsar ve 17 Kasım 2026'da beyan edilir; ilk yıllık beyanname ise Nisan 2027'de verilir.

5. Asgari kurumlar vergisi yeni kurulan şirketler için de geçerli mi?

Hayır, kanunun lafzına göre (KVK md. 32/C) ilk defa faaliyete başlayan kurumlar için faaliyete başlanılan dönemden itibaren üç hesap dönemi boyunca uygulanmaz. Devir, bölünme veya tür değişikliği yoluyla kurulan şirketler genel kabul gören yoruma göre bu istisnadan yararlanamayabilir; somut durum için YMM'e danışılması önerilir.

6. Çalışanı olmayan yeni şirket MUHSGK vermek zorunda mı?

Hayır, hiç çalışanı olmayan ve o dönemde stopaj yapmamış şirketler için MUHSGK verilmez; ilk çalışanın işe alınmasıyla yükümlülük başlar. Ancak çalışan olmasa bile kira stopajı gibi bir kesinti varsa beyanname verilmesi gerekir.

Sonuç

Görüldüğü gibi, bir şirketin ticaret siciline tescili aslında bir sona değil, vergi dairesiyle yeni ve düzenli bir ilişkinin başlangıcına işaret ediyor. İşe başlama bildiriminden defter tasdikine, e-Fatura zorunluluğundan geçici vergi takvimine, damga vergisi istisnasından MUHSGK'ya kadar birçok yükümlülük farklı sürelerle ve farklı mükellef gruplarına göre işliyor; bunlardan birinin gözden kaçması — tek bir defterin tasdiksiz kalması ya da e-Fatura geçiş süresinin kaçırılması gibi — küçük bir ihmalin ötesinde, usulsüzlük cezası veya re'sen takdir gibi çok daha büyük mali sonuçlara yol açabiliyor.

Bu yazıda ele alınan konuların bir kısmı (e-Tebligat başvuru süresinin kesin dayanağı, 2026/1. dönem beyanname format değişikliği, asgari kurumlar vergisi istisnasının devir/bölünme yoluyla kurulan şirketleri kapsayıp kapsamadığı, damga vergisi maktu tutarlarının güncel hâli gibi) hâlâ teyide açık ya da yoruma bağlı noktalar içeriyor. Mevzuatın sık değiştiği ve uygulamanın vergi dairesine, sektöre, hatta somut olaya göre farklılaşabildiği bu alanda, profesyonel muhasebe ve mali müşavirlik desteği ile birlikte çalışmak ve güncel vergi mevzuatını takip etmek, bu tür ayrıntıların gözden kaçmaması açısından faydalı olabilir.